Javni medijski servisi

Vaše pravo da znate sve

Evropske zemlje obično imaju jedan javni medijski servis, dok građani Srbije imaju na raspolaganju dva - Radio Televizija Srbije (RTS) sa svoja dva kanala sa nacionalnom pokrivenošću (RTS 1 i RTS 2) i Radio Televizija Vojvodine (RTV), koja pokriva AP Vojvodinu sa takođe dva kanala (RTV 1 i RTV 2). Oni su, prema Zakonu o javnim medijskim servisima usvojenom 2014. godine, u obavezi da „omogućavaju ostvarivanje javnog interesa u oblasti javnog informisanja, i pružaju opšte i sveobuhvatne medijske usluge koje podrazumevaju informativne, obrazovne, kulturne i zabavne sadržaje namenjene svim delovima društva“.

Institucija javnog servisa u Srbiji je uvedena 2006. godine reorganizovanjem nacionalne televizije. Put od služenja državi do služenja građanima i građankama Srbije, odnosno javnom interesu društva, odvija se sporo. Istraživanje koje je sprovela Novosadska novinarska škola 2017. godine upućuje na to da javni serivisi prvenstveno odražavaju interese političke elite u odabiru tema, dok se kontroverzni stavovi i kritički glasovi izbegavaju i nisu adekvatno zastupljeni.

Uređivačka politika je donekle određena načinom finansiranja javnih servisa u zemlji. Naime, oni ostvaruju prihode iz pretplate, ali najvećim delom iz državnog budžeta i komercijalnih prihoda od reklama.

Javni servisi su u početku finansirani isključivo iz TV pretplate koja se plaćala zajedno sa računom za struju. Takav koncept neobavezujućeg plaćanja pretplate je postepeno vodio ka sve manjem ukupnom prihodu od pretplate što je značajno finansijski oslabilo ove medije. Nakon što je Srpska napredna stranka došla na vlast 2012. godine, prihodi su se dodatno smanjili kada je tadašnji potpredsednik Vlade Aleksandar Vučić, danas predsednik Srbije, obećao da će država pomoći u njihovom finansiranju. Međutim, to je izazvalo strah u mnogim profesionalnim medijskim krugovima, kao i u EU, od toga da medijski javni servisi mogu da postanu podložni političkom pritisku. Nakon toga, pošto su u potpunosti finansirani iz državnog budžeta 2014. i 2015. godine, u januaru 2016. je ponovo uvedena pretplata u iznosu od 150 dinara ili oko 1,1 EUR mesečno, kao dopuna budžetskom finansiranju. Građani koji sada odbijaju da plate ovu taksu, rizikuju da budu krivično gonjeni.

Javni medijski servisi takođe imaju pravo na reklamne blokove u ukupnom trajanju od šest minuta po satu, što je polovina vremena dopuštenog komercijalnim kanalima.

Ove mere su pomogle da se javni medijski servisi finansijski stabilizuju, ali to ipak nije dovoljno za proizvodnju kvalitetnih dokumentarnih i istraživačko-informativnih programa.

Kanal RTS 1 je cenjen zbog svoje produkcije dramskog i serijskog programa, što je najpopularniji programski žanr među srpskom publikom. Ipak, RTS 1 se već godinama bori sa komercijalnom televizijom Pink za bolju gledanost, te zbog toga proizvodi i reality show programe i zabavne programe lošijeg kvaliteta. Prema najnovijim podacima agencije IPSOS, RTS 1 je najpopularniji televizijski kanal u zemlji sa 19,47 posto udela u gledanosti, dok se televizija Pink nalazi na drugom mestu. S druge strane, kanal RTS 2 je mnogo više posvećen ispunjavanju dužnosti javnog servisa, pošto emituje dečje, obrazovne, kulturne i programe verskog sadržaja.

  • Reporter without borders
sr
en
  • Projekat napravljen od strane
    BIRN SERBIA
  •  
    Reporters without borders
  • Finansiran od strane
    BMZ